Ανατολική Ρωμυλία
Επιμέλεια κειμένων, επιλογή φωτογραφιών και βίντεο: Παναγιώτης Χαλκιόπουλος
1) Σφαρλής (Μπάνα)
Βασικός χορός του ρεπερτορίου των προσφύγων των χωριών της επαρχίας Μπάνας. Συναντάται και με την ονομασία Σφαρλί και χορεύεται και από γυναίκες και από άνδρες σε όλες τις περιστάσεις.
Πηγές – Πληροφορίες : Απόστολος Σκρέκας, Βασίλης Λάντζος.
Προτεινόμενο βίντεο
2) Καστρινός (Καβακλί)
Χορός που πήρε το όνομά του από το Κάστρο όπως ονόμαζαν την Ανδριανούπολη οι Ανατολικορωμυλιώτες λόγω του τείχους που περιέβαλλε την πόλη. Ο χορός χορεύεται κυρίως από πρόσφυγες της επαρχίας του Καβακλί. Στο Μικρό και το Μεγάλο Μοναστήρι, μάλιστα, τον ονόμαζαν και Κοκονίτικο από τη λέξη κοκόνα που σήμαινε περιποιημένη γυναίκα.
Πηγές – Πληροφορίες : Γιάννης Πραντζίδης, Απόστολος Σκρέκας.
Προτεινόμενο βίντεο
3) Κυνηγητός (Μεσήμβρια)
Χορευτικός σκοπός από την περιοχή της Μεσήμβριας της Ανατολικής Ρωμυλίας (Βόρειας Θράκης ή αλλιώς σημερινής νότιας Βουλγαρίας).
Η μελωδία αυτή είναι γνωστή και διαδεδομένη σε πολλούς Βαλκάνιους λαούς. Στην ελληνική εκδοχή του ονομάζεται “Κυνηγητός” διότι κατά τη διάρκεια του χορού ο πρώτος χορευτής προσπαθεί να ακουμπήσει τον τελευταίο του κύκλου αλλά και το αντίθετο. Ήταν γνωστός στην ευρύτερη περιοχή της Μεσήμβριας (περιοχή Μαύρης Θάλασσας), όπως στα χωριά Άγιος Βλάσιος, Ραβδάς, Τζίμος, Νταουτλή, Μπάνα, Ηράκλεια, Αίμωνας, Κόζιακος, Ασπρος κλπ.
Πηγή – Πληροφορίες: Βασίλης Λάντζος
Προτεινόμενο βίντεο
4) Μπογδάνος (Καβακλί)
Χορεύεται από πρόσφυγες από το Μικρό και το Μεγάλο Μοναστήρι, χωριά της επαρχίας του Καβακλί. Έχει πάρει το όνομά του από το τραγούδι το οποίο αναφέρεται σ’ ένα βουνό της περιοχής με το όνομα αυτό. Τον συναντάμε και με τις ονομασίες Μπογντάνος και Μπουγδάνου.
Ο χορός είναι πρωταγωνιστικός στο έθιμο της Ρουμπάνας, γνωστό σε άλλες περιοχές ως Λαζαρίνες. Πρόκειται για ένα έθιμο που πραγματοποιείται από κορίτσια ελεύθερα της παντρειάς. Ξεκινούσε το Σάββατο του Λαζάρου και οι διαδικασίες του ολοκληρώνονταν την Κυριακή των Βαϊων. Ο Μπογδάνος χορεύεται μόνο την ημέρα του Λαζάρου κατά τη διάρκεια αυτού του εθίμου.
Σημειώνουμε ότι ο χορός σε κάποιες περιπτώσεις χορεύεται και από άντρες οι οποίοι, μάλιστα, μπαίνουν μπροστά στον κύκλο.
Τέλος ο χορός συναντάται και με το τραγούδι “Μάρω”.
Πηγή – Πληροφορίες: Γιάννης Πραντσίδης, Απόστολος Σκρέκας.
Προτεινόμενο βίντεο 1
Προτεινόμενο βίντεο 2
5) Μιλήσω (Καβακλί)
Χορεύεται στην ίδια περιοχή με το Μπογδάνο δηλαδή στο Μικρό και το Μεγάλο Μοναστήρι που είναι χωριά της επαρχίας του Καβακλί. Η ονομασία του χορού προέρχεται από το τραγούδι με το οποίο τον χορεύουν και είναι το όνομα μίας γυναίκας στην οποία αναφέρεται.
Σύμφωνα με κάποιες καταγραφές ο χορός χορεύεται σε όλες τις περιστάσεις ενώ σύμφωνα με κάποιες άλλες στο Μεγάλο Μοναστήρι συγκεκριμένα χορεύεται την περίοδο του Πάσχα.
Πηγές – Πληροφορίες : Γιάννης Πραντσίδης, Παντελής Μωυσιάδης, Απόστολος Σκρέκας.
Προτεινόμενο βίντεο 1
Προτεινόμενο βίντεο 2
6) Φλουρί (Μεσήμβρια)
Παραδοσιακό τραγούδι και χορός από την περιοχή της Μεσήμβριας στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας που αναφέρεται στις κοπέλες της περιοχής, οι οποίες φημίζονταν για την αρχοντιά και τα πλούτη τους. Οι νέοι που τις ορέγονταν έπρεπε πρώτα να κατορθώσουν να “καζαντίσουν το φλουρί” δηλαδή να εξοικονομήσουν χρήματα αλλιώς δεν είχαν καμία ελπίδα.
Το τραγούδι έχει και μια πιο τραγική διάσταση, καθώς αναφέρει με νοσταλγία πολλές από τις πόλεις και τα χωριά, όπου ζούσαν Έλληνες στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας.
Πηγή – Πληροφορίες : Βασίλης Λάντζος
Προτεινόμενο βίντεο
7) Στις Τρεις (Καβακλί)
Χορός που εξακολουθεί να είναι πολύ αγαπητός στους πρόσφυγες της Βόρειας Θράκης (Ανατολικής Ρωμυλίας) και κυρίως των χωριών Μικρό Μοναστήρι, Μεγάλο Μοναστήρι, Σιναπλί και Ακ Μπουνάρ της επαρχίας του Καβακλί.
Βέβαια όπως συμβαίνει συχνά η κάθε μία κοινότητα διατηρεί τις παραλλαγές της παράδοσής της. Για παράδειγμα παρατηρείται μια διαφορά στις αιωρήσεις των χεριών στο απλό (πρώτο) κινητικό μοτίβο του χορού από περιοχή σε περιοχή. Έτσι στο Μικρό και Μεγάλο Μοναστήρι η αιώρηση διακόπτεται ενώ στο Καβακλί είναι διαρκής.
Ο χορός χορεύεται σε όλες τις διασκεδάσεις και από άντρες και από γυναίκες. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, κάποιοι καλοί και κεφάτοι άντρες χορευταράδες διαφοροποιούν το βασικό κινητικό μοτίβο του χορού χορεύοντας με μία δυναμική ένταση που δεν ταιριάζει στις γυναίκες, δημιουργώντας μία έξοχη αντίθεση με τους υπόλοιπους χορευτές που συνήθως ακολουθούν χορεύοντας πιο ήρεμα.
Στον Ελλαδικό χώρο συναντάμε πρόσφυγες από τα χωριά που αναφέραμε πιο πάνω οι οποίοι χορεύουν όχι μόνο το χορό Στις Τρεις αλλά και πολλούς ακόμη χορούς της τοπικής τους Παράδοσης.
Κάποια από τα χωριά που χορεύεται ο χορός είναι το Μεγάλο Μοναστήρι Λάρισας, η Φιλιππούπολη Λάρισας με πρόσφυγες από το Σιναπλί, το Αιγίνιο Πιερίας με πρόσφυγες από το Καβακλί και από το Ακ Μπουνάρ και το χωριό Νέο Μοναστήρι (Τσιόμπα) Δομοκού Φθιώτιδας.
Πηγές – Πληροφορίες : Γιάννης Πραντσίδης, Απόστολος Σκρέκας, “Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού” Άλκη Ράφτη, Λύκειο των Ελληνίδων.
Προτεινόμενο βίντεο 1
Προτεινόμενο βίντεο 2
Φορεσιές
1) Ανατολική Ρωμυλία

Ανδρική φορεσιά από την Ανατολική Ρωμυλία ( Ιματιοθήκη Σταματίνας Μπογέα / paradosiakes-endymasies.gr)

Ανδρική φορεσιά από την Ανατολική Ρωμυλία ( Ιματιοθήκη Σταματίνας Μπογέα / paradosiakes-endymasies.gr)

Ανδρική φορεσιά από την Ανατολική Ρωμυλία ( Ιματιοθήκη Σταματίνας Μπογέα / paradosiakes-endymasies.gr)

Γυναικεία φορεσιά από το Καβακλί (Ιματιοθήκη Νίκου Πλακίδα, foustsnela.gr)
Τραγούδια και σκοποί
1) “Μάρω” 2) “Το φλουρί” 3) Καστρινός 4) Σφαρλής 5) Στις Τρεις 6) Κυνηγητός 7) Τρεμουλιαστός
1) “Μάρω επέρασε η νόνα μας” (Μεγάλο Μοναστήρι)
Χορός: Μπογδάνος ή Μάρω.
Μάρω μωρέ Μάρω ντέμω ντελιεντέμω
Καραμπουναριώτ’σα ντέμω ντελιεντέμω
Και καραστριμιώτ’σα ντέμω ντελιεντέμω
Ψες αργά νι διάφ’κα ντέμω ντελιεντέμω
(Α)που τ’ μπούμπα μ’ τ’ς πόρτες ντέμω ντελιεντέμω
Είδα τον μπουμπάκο μ’ ντέμω ντελιεντέμω
Σ’ν αυλή τριγιουρνούσε ντέμω ντελιεντέμω
Μάρω μοιρολγούσι ντέμω ντελιεντέμω
Πέρασε η νούνα από μπροστά κάλλινω ράντω ντουλμπέρω
Για να αραδιάσει τα σταμνιά κάλλινω ράντω ντουλμπέρω.
2) “Το φλουρί” (Μεσήμβρια)
Χορός: Φλουρί
Σαν καζαντίσω το φλουρί, δεν παίρνω χώρο χωριανοί.
Δεν παίρνω χώρο χωριανοί, θα πάρω μια Μεσημβρινή.
Θα πάρω μια Μεσημβρινή, που ‘χει τα σπίτια τα ψηλά.
Που ‘χει τα σπίτια τα ψηλά, στα παραθύρια κρύσταλλα
Στα παραθύρια κρύσταλλα και τα μπαλκόνια δίπορτα.
Έχει χρυσές τις κλειδαριές και μέσα νιάτα και ομορφιές
Μεσημβρινή μου κοπελιά, που ‘χεις τα νιάτα τα πολλά.
Που ‘χεις τα νιάτα τα πολλά, αρμάθα έχεις τα φλουριά.
Μεσήμβρια, Καστρούπολη, Μπάνα και Άσπρο κ’ Αίμονα.
Μπάνα και Άσπρο κ’ Αίμονα, Αγχίαλο και Κόζακα.
Βλάση, Σωζόπολη, Ραβδά, Τζίμο και Αγαθούπολη.
Τζίμο και Αγαθούπολη, Βάρνα και Πύργο και Νταουτλί.
Θαλασσινή μου κοπελιά, γεμάτη νιάτα κι ομορφιά.
Γεμάτη νιάτα κι ομορφιά, χαρά το νιο που σ’ αγαπά.






