Μικρά Ασία

Επιμέλεια κειμένων, επιλογή φωτογραφιών και βίντεο: Παναγιώτης Χαλκιόπουλος

Χοροί

Χορός από την περιοχή της Προποντίδας.

1) “Τέσσερα μάτια δυο καρδιές” (Αρτάκη)

Ιδιόμορφος γυναικείος συρτός χορός από την Αρτάκη. Η Αρτάκη βρίσκεται στην χερσόνησο της Κυζίκου, στην περιοχή της Προποντίδας σε απόσταση 120 χλμ από την Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για ένα καθαρά ελληνικό χωριό με πλούσια παράδοση και λαμπρή παιδεία. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι κάτοικοί της εγκαταστάθηκαν κατά κύριο λόγο στη Νέα Αρτάκη Εύβοιας και κάποιοι λίγοι σε άλλες περιοχές.

Προτεινόμενο βίντεο

1) “Τέσσερα μάτια δυο καρδιές”  (Αρτάκη)

Χορός : “Τέσσερα μάτια δυο καρδιές”

Τέσσερα µάτια δυο καρδιές (2)
όταν αγαπηθούνε (2)
καλύτερα στη µαύρη γη (2)
παρά να χωριστούνε (2)

Για σένα και για µένα δοθήκαν οι καηµοί
τα βάσανα οι πόνοι και οι αναστεναγµοί
Για σένα και για µένα και όχι γι άλλονα
δοθήκανε οι πόνοι και τα παράπονα.

Εάν εσύ δεν ήσουνα (2)
εγώ δε θα αγαπούσα (2)
έρωτα δε θα γνώριζα (2)
και ευτυχής θα ζούσα (2)

Ανάθεµα σε Πόλη, Φανάρι, Τσεζµετζέ
µε πήρες το πουλί µου που το `χα εγλεντζέ.
Ανάθεµα σε Πόλη την ώρα π’ άνοιγες
είπα να καζαντίσω κι εσύ µ’ αφάνισες.

∆ε στο `πα µαυροµάτα µου (2)
να µην αγαπηθούµε (2)
γιατί είν’ ο έρωτας τρελός (2)
και θα φανερωθούµε (2)

Σταυρός Μαλαµατένιος είναι το µπόι σου
Και µάλαµα καθάριο όλο το σόι σου
∆ιαµάντι δαχτυλίδι φοράς στο χέρι σου
Κι απάνω η πέτρα γράφει Θα γίνω ταίρι σου.

ή
Για σένα και για µένα δοθήκαν οι καηµοί
τα βάσανα οι πόνοι και οι αναστεναγµοί
Για σένα και για µένα και όχι γι άλλονα
δοθήκανε οι πόνοι και τα παράπονα.

Τέσσερα μάτια δυο καρδιές (2)
και δυο ψυχές ομάδι (2)
Εάν τους μέλει χωρισμός (2)
κάλλιο μαζί στον άδη.(2)

Πανάθεμά σε Πόλη κι η σκάλα π’ άνοιξες
είπα να καζαντίσω κι εσύ μ’ αφάνησες
Πανάθεµα σε Πόλη, Φανάρι, Τσεζµετζέ
µου πήρες το πουλί µου που το `χα εγλεντζέ.

 2) “Τα παιδιά της γειτονιάς σου”  (Ιωνία, Σμύρνη)

Χορός : Καρσιλαμάς

Τα παιδιά της γειτονιάς σου με πειράζουνε (2)
πάλι μεθυσμένος είσαι (βρε μπεκρή βρε αλανιάρη / χασικλή και αλανιάρη / κουρελή και αλανιάρη) με (μου) φωνάζουνε. (2)

Σαν μεθώ (γλιστρώ / χτυπώ / σουρώνω) (και) πέφτω κάτου (κάτω) και λασπώνουμαι (2)
ακουμπώ στα δυο μου χέρια (βάζω μπρος τα δυο μου χέρια) και σηκώνουμαι. (2)

Θα τα πιάσω να τα δείρω τα μπαγάσικα (2)
θα τους δώσ(κ)ω δυο χαστούκια νά ‘ναι χάσικα. (2)

Όλο ούζο ούζο ούζο το βαρέθηκα (2)
φέρτε μου (κι) ένα κονιακάκι που τ’ ορέχτηκα. (2)

Θα σε πάρω και θα πάμε σ’ άλλη γειτονιά (2)
μη τα δείρω και με βάλουν σε κανά μπελά. (2) 

 3) “Κανελόριζα”  (Επαρχία Λυδίας δυτικά παράλια)

Χορός : Καρσιλαμάς

Κάτω στο γιαλό, κάτω στο περιγιάλι / κόρην α- κόρην αγαπώ (2)
Κόρην αγαπώ, ξανθή και μαυρομάτα / δώδεκα, δώδεκα χρονώ(2)
Δώδεκα χρονώ, π’ ο ήλιος δεν την είδε / παρά η μά- παρά η μάνα της (2)
Παρά η μάνα της Κανέλα τη φωνάζει / κανελό- κανελόριζα (2)
Κανελόριζα και άνθη της κανέλας / φούντα της φούντα της μηλιάς (2)
Φούντα της μηλιάς τα μήλα φορτωμένη / τ’ άκουσα τ’ άκουσα κι εγώ (2)
Τ’ άκουσα κι εγώ, πάω να κόψω μήλα / μήλα δε- μήλα δεν ηύρα (2)
Μήλα δεν ηύρα, μόν’ τον καημό που πήρα / πέφτω σ’ α- πέφτω σ’ αρρωστιά (2)
Πέφτω σ’ αρρωστιά, σε κίνδυνο μεγάλο / φέρτε το- φέρτε το γιατρό (2)

Φέρτε το γιατρό, τον πόνο μου να γιάννει που με λά- που με λάβωσε.
Που με λάβωσε μια κόρη ‘που την Κρήτη κόρη Κρη- κόρη Κρητικιά.
Κόρη Κρητικιά, κόρη παπαδοπούλα κόρη Κρη- κόρη Κρητικιά

 4) “Ροδοδάχτυλος αυγή”  (Αρτάκη)

Χορός : “Ροδοδάχτυλος αυγή”

Ροδοδά- ροδοδάχτυλος αυγή , έλα δρό- έλα δρόσισε τη γη
δρόσισε, δρόσισε τα χορταράκια και τη μα- και τη μαύρη μου ψυχή.
Τρια λα λα λα λα λα λα λα λα λα λα (2)

Να διαβώ, να διαβώ εις τους λειμώνας (λιβάδια, εδώ μτφ Άδης) και με ρό- και με ρόδα να στεφθώ,
την αγά- την αγάπη μου να έβρω και να την γλυκασπαστώ.
Τρια λα λα λα λα λα λα λα λα λα λα (2)

Πρόβαλε, πρόβαλε σε καρτερούνε τα αρνά- τα αρνάκια τα λευκά,
σε προσμέ- σε προσμένει η Φιλομήρα (ή Φιλομήλα. Πρόσωπο της Ελληνικής Μυθολογίας) εις τα έ- εις τα έρημα βουνά.
Τρια λα λα λα λα λα λα λα λα λα λα (2)

Φύγετε φύγετε ωχραί φροντίδαι σύρτε βά- σύρτε βάθη τρομερά
ν’ αγαπώ, ν’ αγαπώ να μ’ αγαπούνε είν’ η μόνη μου χαρά.
Τρια λα λα λα λα λα λα λα λα λα λα (2)