Θεσσαλία
Επιμέλεια κειμένων, επιλογή φωτογραφιών και βίντεο: Παναγιώτης Χαλκιόπουλος
1) Τάι τάι (Ν.Καρδίτσας)
Χορός που χορεύεται στο Αηδονοχώρι (Χώτενα) Αγράφων του νομού Καρδίτσας. Σύμφωνα με το λαογράφο Δημήτρη Λουκάτο, είναι ένας ιδιάζων τοπικός χορός του είδους των διπλών ή θηλυκωτών, που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες μόνο κατά την Τρίτη του Πάσχα. Την ημέρα εκείνη, η διασκέδαση είναι πιο ελεύθερη για άνδρες και γυναίκες .
Τραγουδιέται αντιφωνικά. Οι χορευτές σχηματίζουν δύο ομόκεντρους κύκλους και οι έξω περνούν τα χέρια τους πάνω από τους μέσα. Οι άνδρες αποτελούν τον ένα κύκλο και οι γυναίκες τον άλλο. Παλιότερα μάλιστα, όλοι πιανόντουσαν με μαντήλια. Χορεύεται με γραφικότητα και μεγαλοπρέπεια ενώ κάνει εντύπωση η εναλλαγή των ανδρικών και γυναικείων φωνών οι οποίες διαδέχονται ομαδικά η μία την άλλη πριν ακόμη τελειώσουν.
Επίσης, αναφέρεται ότι οι κάτοικοι του χωριού αρνούνται να χορέψουν το Τάι τάι σε οποιαδήποτε άλλη περίσταση ή γιορτή διότι τον χόρευαν με λατρευτική αποκλειστικότητα μόνο την Τρίτη του Πάσχα. Τέλος θεωρείται πιθανό ότι την ονομασία του την πήρε από την επαναλαμβανόμενη συλλαβή “τάι” που προστίθεται για να ολοκληρωθεί η φράση του τραγουδιού σύμφωνα με το μουσικό μέτρο.
Πηγή – Πληροφορίες: Αθηνά Σιδέρη
Προτεινόμενο βίντεο 1:
Προτεινόμενο βίντεο 2: Χορεύουν ντόπιοι στο Αηδονοχώρι το 1997.
Προτεινόμενο βίντεο 3: Χορεύουν ντόπιοι στο Αηδονοχώρι.
2) Κλειστός (Ν.Καρδίτσας)
Πασχαλινός, τελετουργικός χορός στα χωριά των Αγράφων. Ο Κλειστός είναι ο αντιπροσωπευτικότερος χορός των Αγράφων. Βέβαια Κλειστούς λένε όλους τους χορούς στην περιοχή των Αγράφων διότι πολύ συχνά κάποια στιγμή απάνω στο χορό, ο χορός κλείνει, δηλαδή ο πρώτος με τον τελευταίο αρχίζουν και συγκλίνουν. Στον κύκλο μπροστά πάνε οι άνδρες και πίσω ακολουθούν οι γυναίκες. Ξεκινούν οι μεγαλύτεροι ηλικιακά και ακολουθούν οι νεώτεροι και οι πιο νεώτεροι.
Ο χορός μπορεί να θεωρηθεί και σαν μία παραλλαγή του αργού τσάμικου και διακρίνεται για τις αργές τελετουργικές κινήσεις που του δίνουν μεγαλοπρέπεια και φαίνεται ότι αποτελεί αναβίωση αρχαιοελληνικών χορευτικών ρυθμών. Τον χόρευαν και τον χορεύουν στην πλατεία του χωριού την Κυριακή του Πάσχα αλλά και την Τρίτη του Πάσχα. Τέλος στο χωριό Αργιθέα (Κνίσοβο) ο Κλειστός χορεύεται με μία μικρή παραλλαγή σε σχέση με τα υπόλοιπα χωριά.
Πηγή – Πληροφορίες : Αθηνά Σιδέρη
Προτεινόμενο βίντεο 1: Ο Κλειστός όπως χορεύεται στην Αργιθέα.
Προτεινόμενο βίντεο 2: Κλειστός Αργιθέας από τηλεοπτική εκπομπή του 1987. Τραγουδάει παρέα ντόπιων.
Φορεσιές
1) Ν. Καρδίτσας
Κοπέλες από τα Άγραφα με τις παραδοσιακές τους φορεσιές (dimosargitheas.gr)
Παλικάρια από τα Άγραφα με τις παραδοσιακές τους φορεσιές (dimosargitheas.gr)
Αργιθεάτισσα με την παραδοσιακή της φορεσιά (dimosargitheas.gr)
1) “Σήμερα θε να κατεβώ” (Ν. Καρδίτσας)
Τραγούδι από την Αργιθέα Αγράφων.
Χορός: Κλειστός
Άει σήμερα θε μωρέ θε να κατεβώ, άει σήμερα θε να κατεβώ κάτω σε κρύα βρύση
άει για να ‘βρω τη μωρέ την αγάπη μου, άει για να ‘βρω την αγάπη μου να την περισκανιάσω,
άει την ήβρα και μωρέ και τη σκάνιασα, την ήβρα και τη σκάνιασα νισάφι δεν της κάνω.
Άει και γω βρα κι α.. μωρε κι αρραβώνιασα, εγώ ηβρα κι αρραβώνιασα να βρεις και ‘συ να πάρεις,
κι αν θέλεις κι αν μωρε κι αν καταδεχτείς,κι αν θέλεις κι αν καταδεχτείς νονά να στεφανώσεις.
Έχω μανούλα καλογριά θέλω να τη ρωτήσω,
ό,τι μου πει η μανούλα μου πίσω δεν το γυρίζω.
Τ’ ακούς μανούλα καλογριά τί παραγγέλει ο φίλος,
αυτός βρήκι κι αρραβώνιασενα βρου κι ‘γω να πάρου,
κι αν θέλου κι αν καταδεχτώ νονά να στεφανώσω.
Με το ιζίνι κόρη μου να πας να στεφανώσεις.
Σα μπαίνει η Αργυρώ στο στολιό τρεις μέρες και τρεις νύχτες,
φτιάνει σαϊάκια τ’ αργαλιού κι ρούχα απ’ το βιλόνι,
βάνει τον ήλιο πρόσωπο κι το φεγγάρι στήθη,
και τον καθάριο αυγερινό κουμπί και δαχτυλίδι.
Παίρνει σύντεκνους δώδεκα σύντεκνες δεκαπέντε,
σαν κίνησε και πάγηνε σαν κύρ’ νονά παγένει,
την είδε ο κόσμος κι έφριξε κι η γης ανατρομάζει,
σαν κι την είδε ο κύρ’ γαμπρός πέσει για να πεθάνει.
Αλλοιώς παπά μ’ τα γράμματα αλλοιώς και τα στεφάνια,
το πώς να που τα γράμματα ν’ αλλάξω τα στεφάνια
να γένει η νύφη μας νονά κι η νονά μας νύφη;
2) “Της Αλεξάνδρας το βουνό” (Ν. Καρδίτσας)
Τραγούδι από το Αηδονοχώρι Αγράφων.
Χορός: Τάι τάι
Στης Αλεξάνδρας το βρε το βουνό κανεί- κανείς δεν τ’ ανεβαίνει.
Κι η κόρη που τάι τάι μωρέ μπρο μωρέ βίτιτι κι η κόρη που τ’ ανέβαινε
κι η κόρη που τ’ ανέ- τ’ ανέβαινε πλέγω-, πλέγωτας (πλέκωντας) το γαϊτάνι.
Πλέγωτας και τάι τάι μωρέ μπρο μωρέ βίτιτι πλέγωντας κι αναπλέγωντας
πλέγωντας κι αναπλέ- -ναπλέγωντας και ψι- και ψιλοτραγουδώντας.
Κι ο χρυσικός ται ται μωρέ μπρο μωρέ βίτιτι κι ο χρυσικός αγνάντευε
κι ο χρυσικός αγνάν- αγνάντευε ν’από ν’από το παραθύρι
ν’αυτού σου στέ- τάι τάι μώρε μπρο μωρέ βίτιτι ν’αυτού σου στέλνω κόρη μου . . .
Αυτού σου στέλνω κόρη μου ένα σκαρδί μετάξι
να φκιάσεις μπούλες δώδεκα και πέντε φουστανέλες
κι αν ξαπομείνει τίποτα, φκειάσ’ τηνε σιρεβέτα
κι η σιρεβέτα να’ ν’ τρανή, να ‘χει σαράντα φούντες.
